مواردى كه درست است بنده به خاطر ديدن مردم در عبادت به نشاط آيد و مواردى كه درست نيست ( 1 ) بايد دانست كه گاه انسان با گروهى در محلّى بيتوته مىكند و آنان براى نافلهء شب برمىخيزند يا بعضى از آنها برمىخيزند و تمام شب يا نيمى از آن را به نماز مىگذرانند و او جزء كسانى است كه شب در خانهء خودش فقط لحظاتى را به عبادت مىگذرانده است اما چون آنها را مىبيند ضمن همراهى با آنان براى عبادت به نشاط مىآيد تا آنجا كه بيش از آنچه در خانه عبادت مىكرده عبادت مىكند يا به نماز خواندن مىپردازد هر چند هرگز ( در خانهء خود ) عادت به آن نداشته است . همچنين گاه در محلّى قرار مىگيرد كه اهل آنجا روزه مىگيرند و نشاط روزه گرفتن در او برانگيخته مىشود و اگر آنها نبودند هرگز چنين نشاطى در او نبود . در اين مورد گاه گمان ريا بودن مىرود و به نظر مىآيد كه نبايد با نمازگزاران همراهى كند در حالى كه كليّت ندارد ، بلكه نياز به شرح دارد ؛ زيرا هر مؤمنى به عبادت خدا و به عبادت برخاستن در شب و روزه گرفتن در روز مايل است ، ولى گاه گرفتاريها و موانع او را از اين كار باز مىدارد و قدرت دسترسى بر تمايلات بر او غالب مىآيد يا غفلت او را فرا مىگيرد ؛ و گاه ديدن ديگران و عبادت ديگران و عبادت آنها غفلت او را بر طرف مىسازد ، يا گرفتاريها و موانع در بعضى جاها كنار مىرود و نشاط عبادت در او برانگيخته مىشود . بنابراين گاه شخص در خانهء خودش است و عواملى او را از نماز شب باز مىدارد مانند خفتن روى بستر نرم يا بهره بردن از همسر يا سخن گفتن با خانواده و خويشاوندان خود و سرگرمى به فرزندانش يا بررسى حسابهايى كه با طرافهاى تجارى خود دارد ، و هرگاه در خانهء بيگانه‌اى باشد اين سرگرميهايى كه تمايل او را به كار خير سست مىكند وجود ندارد و عواملى برايش فراهم مىآيد كه او را به كار خير وا مىدارد ، چون ديگران را مىبيند كه به خدا روى آورده و از دنيا روى گردانيده‌اند . پس وى به آنها مىنگرد و در كار خير با آنها رقابت مىكند و بر او